Ở mọi giai đoạn cách mạng, công tác tư tưởng luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong xây dựng Đảng, củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo sự thống nhất về nhận thức, ý chí, hành động trong toàn xã hội. Bước vào kỷ nguyên số, khi không gian mạng trở thành môi trường thông tin rộng lớn, đa chiều và tác động trực tiếp đến đời sống xã hội, yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ đặt ra trên báo chí truyền thống, mà còn diễn ra hằng ngày trên môi trường số.

Đối với lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, yêu cầu này càng có ý nghĩa đặc biệt. Đây là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến khối đại đoàn kết toàn dân tộc, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân cũng như hình ảnh của Việt Nam trong hội nhập quốc tế. Thực tiễn cho thấy, các thế lực thù địch thường lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để xuyên tạc chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kích động tâm lý hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Trong bối cảnh đó, “phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin tích cực, chính thống không chỉ là yêu cầu nghiệp vụ của công tác tuyên truyền, mà còn là phương thức thiết thực để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên môi trường số.

“Phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin tích cực, chính thống

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới không thể chỉ dừng ở việc phản bác thông tin sai trái sau khi đã lan truyền, mà cần chủ động tạo lập dòng thông tin chính thống, kịp thời, có sức thuyết phục.

Trên môi trường số, thông tin sai lệch thường lan truyền nhanh, đánh mạnh vào cảm xúc, trong khi thông tin chính thống nếu chậm, khô cứng sẽ khó cạnh tranh trong không gian truyền thông mới. Vì vậy, “chống” phải đi liền với “xây”; lấy thông tin tích cực để định hướng nhận thức xã hội và tạo “sức đề kháng thông tin” cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Đối với công tác dân tộc, tôn giáo, dòng thông tin chính thống cần tập trung làm rõ quan điểm nhất quán của Đảng, Nhà nước về bình đẳng, đoàn kết dân tộc; bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; phản ánh kết quả phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; lan tỏa những mô hình hay, cách làm hiệu quả, gương người tốt, việc tốt ở cơ sở.

Thông tin chính thống phải đi tới được cơ sở (Ảnh minh họa)

Nhấn mạnh vai trò của việc “phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin tích cực, bà Hồ Kim Hằng, Phó Bí thư Chi bộ, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số, Trưởng Ban Biên tập Cổng thông tin điện tử Bộ Dân tộc và Tôn giáo cho rằng: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng không thể chỉ dừng ở việc phản bác thông tin sai trái sau khi đã xuất hiện. Cần chủ động tạo lập dòng thông tin tích cực, chính thống, kịp thời, có sức thuyết phục. Khi thông tin đúng được cung cấp thường xuyên, dễ tiếp cận sẽ góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, làm giảm ‘đất sống’ của thông tin xấu độc”.

Theo bà Hằng, “phủ xanh” không chỉ là đăng tải nhiều tin tốt, mà là làm cho thông tin chính thống hiện diện có hệ thống, có chiều sâu, có khả năng lan tỏa để lấy cái đúng đẩy lùi cái sai.

Bà Hồ Kim Hằng, Phó Bí thư Chi bộ, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số, Trưởng Ban Biên tập Cổng thông tin điện tử Bộ Dân tộc và Tôn giáo

Chuyển đổi số mở ra yêu cầu mới đối với công tác tuyên truyền

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là cuộc cách mạng sâu sắc, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực. Điều đó cho thấy chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ vào quản lý hành chính, mà còn là sự thay đổi căn bản về phương thức cung cấp thông tin và tương tác với người dân.

Trong lĩnh vực thông tin, tuyên truyền, chuyển đổi số đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cách làm nội dung. Nếu trước đây thông tin chủ yếu được truyền tải theo mô hình một chiều thì nay công chúng vừa tiếp nhận, vừa chia sẻ, bình luận và tạo nội dung. Điều này đòi hỏi thông tin chính thống phải nhanh hơn, gần hơn, trực quan hơn và hấp dẫn hơn.

“Chi bộ cần nhận thức đầy đủ về vai trò, vị trí, ý nghĩa, tầm quan trọng của công cuộc chuyển đổi số trong kỷ nguyên vươn mình”. Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung phát biểu chỉ đạo tại Đại hội Chi bộ Trung tâm Chuyển đổi số nhiệm kỳ 2025-2030

Đối với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, công tác tuyên truyền không thể tách rời dữ liệu số, nền tảng số và truyền thông số. Muốn “phủ xanh” không gian mạng hiệu quả cần xây dựng hệ sinh thái thông tin chính thống gồm: Cổng thông tin điện tử, mạng xã hội chính thức, sản phẩm infographic, video ngắn, nội dung song ngữ, dữ liệu trực quan và cơ chế phối hợp thường xuyên với các cơ quan báo chí.

Ông Ngô Thành Trung, Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Dữ liệu và Nội dung số, Phó Trưởng Ban Biên tập Cổng thông tin điện tử Bộ Dân tộc và Tôn giáo chia sẻ: “Thông tin chính thống không có nghĩa là khô cứng hoặc chỉ phù hợp với văn bản hành chính. Cùng một nội dung chính sách, nếu biết thiết kế lại, chúng ta có thể tạo ra nhiều sản phẩm phù hợp với từng nhóm công chúng. Đổi mới không phải làm mất đi tính chính thống, mà là làm cho thông tin chính thống trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn”.

Ông Ngô Thành Trung, Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Dữ liệu và Nội dung số, Phó Trưởng Ban Biên tập Cổng thông tin điện tử Bộ Dân tộc và Tôn giáo

Cổng thông tin điện tử - “giao diện số” của cơ quan nhà nước

Theo Nghị định số 42/2022/NĐ-CP, Cổng thông tin điện tử là điểm truy cập của cơ quan nhà nước trên môi trường mạng, tích hợp các kênh thông tin, dịch vụ và ứng dụng phục vụ người dân.

Đối với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Cổng thông tin điện tử không chỉ là nơi đăng tải văn bản, tin tức, mà còn là kênh thông tin chính thống phản ánh hoạt động chỉ đạo, điều hành của Bộ; tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; đồng thời góp phần phản bác các thông tin sai lệch về tình hình dân tộc, tôn giáo ở Việt Nam.

Theo số liệu của Trung tâm Chuyển đổi số, từ khi Bộ Dân tộc và Tôn giáo được thành lập đến nay, Cổng thông tin điện tử của Bộ đã đăng tải hơn 1.500 tin, bài; xây dựng khoảng 60 infographic, 36 banner, 41 nội dung song ngữ và nhiều video, clip truyền thông. Các sản phẩm truyền thông số từng bước được đổi mới theo hướng trực quan, dễ tiếp cận, góp phần nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách.

Bà Trượng Thị Ái, Chuyên viên Pháp chế, Văn phòng Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Khánh Hòa

Từ thực tiễn địa phương, bà Trượng Thị Ái, Chuyên viên Pháp chế, Văn phòng Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Khánh Hòa cho rằng: “Đối với đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo, điều quan trọng là thông tin phải dễ hiểu, gần với đời sống và phù hợp với đặc điểm văn hóa của từng cộng đồng. Nếu chính sách được thể hiện bằng hình ảnh minh họa, hỏi - đáp ngắn hoặc câu chuyện thực tế thì người dân sẽ dễ tiếp cận hơn rất nhiều”.

Những vấn đề đặt ra trên môi trường số

Bên cạnh những kết quả tích cực, công tác “phủ xanh” thông tin chính thống về dân tộc, tôn giáo trên môi trường số vẫn còn nhiều khó khăn.

Trước hết, thông tin chính thống có lúc còn nặng tính hành chính, chưa phù hợp với xu hướng tiếp nhận nhanh, trực quan của công chúng trên mạng xã hội. Một số nội dung quan trọng nếu chỉ thể hiện bằng văn bản dài, ít hình ảnh minh họa sẽ khó lan tỏa rộng.

Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp cung cấp thông tin giữa các đơn vị chưa thực sự đồng bộ; việc khai thác dữ liệu phục vụ truyền thông chính sách còn hạn chế; năng lực sản xuất nội dung số chuyên nghiệp cần tiếp tục được nâng cao.

GS.TS Trần Trung, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách, Bộ Dân tộc và Tôn giáo

Đề cập tới vai trò của dữ liệu số trong truyền thông chính sách, GS.TS Trần Trung, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách, Bộ Dân tộc và Tôn giáo khẳng định: “Dữ liệu số là nguồn lực rất quan trọng trong truyền thông chính sách. Khi các số liệu về phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục, y tế, giảm nghèo, bảo tồn văn hóa hay hoạt động tôn giáo được trực quan hóa bằng biểu đồ, infographic thì người dân sẽ dễ tiếp cận hơn. Đồng thời, dữ liệu chính xác cũng giúp phản bác hiệu quả những thông tin sai lệch, suy diễn thiếu căn cứ”.

Giải pháp nâng cao hiệu quả “phủ xanh” thông tin chính thống

Để nâng cao hiệu quả “phủ xanh” thông tin tích cực, chính thống về công tác dân tộc, tôn giáo trên môi trường số, cần tập trung thực hiện một số giải pháp trọng tâm.

Trước hết, cần xây dựng Cổng thông tin điện tử của Bộ trở thành trung tâm nguồn của hệ sinh thái thông tin chính thống về dân tộc, tôn giáo; bảo đảm thông tin được cập nhật kịp thời, chính xác, có kiểm chứng.

Cùng với đó là đổi mới mạnh mẽ hình thức thể hiện thông tin theo hướng đa nền tảng, đa phương tiện. Một nội dung chính sách cần được chuyển tải dưới nhiều hình thức như bài viết, infographic, video ngắn, ảnh trích dẫn, hỏi - đáp chính sách… phù hợp với từng nhóm công chúng.

Bộ cũng cần tăng cường khai thác dữ liệu số phục vụ truyền thông chính sách; xây dựng các tuyến nội dung chuyên đề dài hạn; nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác nội dung số; tăng cường phối hợp giữa Cổng thông tin điện tử với báo chí và mạng xã hội chính thức để hình thành dòng thông tin tích cực, liên tục và có sức lan tỏa.

Đặc biệt, trong quá trình đổi mới phương thức truyền thông cần giữ vững nguyên tắc chính trị, kỷ luật thông tin và tính chính thống. Đối với lĩnh vực dân tộc, tôn giáo, mỗi thông tin đưa ra phải bảo đảm chính xác, đúng quan điểm, đúng pháp luật, phù hợp văn hóa và không tạo sơ hở để các đối tượng xấu lợi dụng, xuyên tạc.

Phủ xanh thông tin tích cực không chỉ là công nghệ, mà là trách nhiệm con người (Ảnh minh họa)

Kết luận

Trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là đấu tranh với cái sai, cái xấu, mà còn là nhiệm vụ xây dựng và lan tỏa cái đúng, cái tốt, cái tích cực.

Đối với công tác dân tộc, tôn giáo, “phủ xanh” không gian mạng bằng thông tin chính thống là giải pháp quan trọng để củng cố niềm tin của đồng bào các dân tộc, đồng bào có đạo đối với Đảng và Nhà nước; tăng cường đồng thuận xã hội; góp phần làm thất bại các âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá Việt Nam.

Thực tiễn hoạt động của Cổng thông tin điện tử Bộ Dân tộc và Tôn giáo cho thấy, nếu được đầu tư đúng hướng, tổ chức vận hành chuyên nghiệp và gắn với chuyển đổi số, Cổng thông tin điện tử có thể trở thành “nguồn phát” thông tin chính thống quan trọng, góp phần hình thành thế trận thông tin tích cực, bền vững trên môi trường mạng./.