Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi rộng 13.745 km², tương ứng 83% diện tích tự nhiên, với hơn 540.000 người dân tộc thiểu số, chiếm trên 14% dân số toàn tỉnh..

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, toàn tỉnh có 79 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong đó, có 51 xã khu vực III, 25 xã, phường khu vực II và 3 xã, phường khu vực I. Địa bàn rộng, dân cư phân tán và điều kiện phát triển giữa các khu vực không đồng đều khiến việc nắm bắt tình hình, triển khai chính sách và tiếp nhận phản ánh của người dân trở nên phức tạp hơn.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp rút ngắn tầng, lớp trung gian, nhưng cũng đặt thêm trách nhiệm lên cấp xã. Sau sáp nhập, một đơn vị hành chính có thể bao gồm nhiều bản, nhóm dân cư và thành phần dân tộc với điều kiện kinh tế, phong tục, ngôn ngữ và nhu cầu khác nhau.

Trong bối cảnh đó, người có uy tín trên địa bàn tỉnh được coi là nguồn lực xã hội có ý nghĩa đặc biệt, góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Họ sinh sống trong cộng đồng, hiểu quan hệ dòng họ, phong tục, tập quán và hoàn cảnh của từng nhóm dân cư. Nhiều người đồng thời là già làng, bí thư chi bộ, trưởng bản, nghệ nhân, cán bộ nghỉ hưu, người sản xuất giỏi hoặc cá nhân có ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng.

Góp phần ổn định, gắn kết trong cộng đồng

Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Nghệ An hiện có 859 thôn, trong đó 449 thôn đặc biệt khó khăn. Mỗi địa bàn có mức độ thiếu hụt khác nhau về giao thông, nước sinh hoạt, giáo dục, y tế, nhà ở, đất sản xuất và sinh kế. Sự tham gia của người có uy tín sẽ giúp bổ sung góc nhìn thực tế trong quá trình rà soát nhu cầu, xác định đối tượng và giám sát việc thực hiện.

Trong những năm qua, vai trò của người có uy tín được thể hiện rất rõ nét trên các lĩnh vực, góp phần thực hiện hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế-xã hội của tỉnh nói chung và vùng đồng bào dân tộc thiểu số-miền núi nói riêng.

Trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, người có uy tín luôn là lực lượng đi đầu trong tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện chủ trương của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước, các phong trào thi đua yêu nước do Trung ương và địa phương phát động. Họ vận động nhân dân thay đổi tập quán canh tác lạc hậu, tích cực áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp để nâng cao năng suất.

Trong công tác xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, người có uy tín là lực lượng quan trọng tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở.

Nhiều người có uy tín là đảng viên, cán bộ nghỉ hưu, già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ, nghệ nhân hoặc những cá nhân tiêu biểu trong cộng đồng đã tích cực tham gia công tác xã hội, đảm nhiệm các chức danh ở thôn bản, tổ dân phố.

Các chủ trương, chính sách và hướng dẫn từ cơ quan nhà nước được truyền đạt bằng ngôn ngữ, cách thức phù hợp với người dân. Ở chiều ngược lại, khó khăn, nguyện vọng và phản ứng của cộng đồng được tổng hợp để chính quyền điều chỉnh cách triển khai thông qua người có uy tín trên địa bàn.

Hiện nay, việc đưa thủ tục hành chính, thông tin chính sách và dịch vụ công lên môi trường điện tử đang mở rộng khả năng tiếp cận của người dân. Tuy nhiên, tại một số địa bàn vùng sâu, vùng xa của Nghệ An, điều kiện thiết bị, kết nối và kỹ năng sử dụng công nghệ còn khác nhau. Không ít người dân vẫn gặp khó khăn khi tìm kiếm thông tin chính thống, thực hiện thủ tục trực tuyến hoặc phân biệt nội dung xác thực với thông tin sai lệch trên mạng xã hội.

Chính vì vậy, người có uy tín có thể hỗ trợ người dân làm quen với phương thức tiếp cận thông tin mới. Với sự tin cậy và hiểu biết về cộng đồng, họ hướng dẫn bà con lựa chọn nguồn thông tin chính thức, giải thích những thông báo liên quan trực tiếp đến quyền lợi và cảnh báo trước các đường dẫn, tài khoản có dấu hiệu giả mạo. Những khó khăn của người dân khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến cũng được người có uy tín ghi nhận, phản ánh đến chính quyền địa phương.

Với sự nỗ lực của bà con đồng bào dân tộc thiểu số, cùng các chính sách ưu tiên của Đảng, Nhà nước, diện mạo vùng dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh ngày càng khởi sắc, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số từng bước được nâng lên rõ rệt.

Nâng cao vị thế, vai trò của người có uy tín

Ngày 4/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 307/2026/NĐ-CP về lựa chọn, công nhận và thực hiện chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nghị định có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.

Một điểm đáng chú ý là chính sách hỗ trợ thông tin không chỉ bao gồm cung cấp báo chí hoặc tổ chức tham quan, trao đổi kinh nghiệm. Người có uy tín còn được tập huấn về chủ trương, pháp luật, quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế – xã hội; kỹ năng khai thác và xử lý thông tin trên Internet, mạng xã hội; kỹ năng hòa giải, tuyên truyền và vận động quần chúng.

Thời gian tới, Nghệ An sẽ tiếp tục quan tâm thực hiện đầy đủ, kịp thời các chính sách đối với người có uy tín; đồng thời tạo điều kiện để đội ngũ này tham gia phù hợp hơn vào công tác dân tộc và những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống cộng đồng.

Công tác cung cấp thông tin, tập huấn và bồi dưỡng cũng cần được tổ chức theo nhu cầu của từng địa bàn. Tại khu vực biên giới, nội dung tập trung vào công tác bảo vệ chủ quyền, phòng, chống tội phạm, mua bán người và xuất, nhập cảnh trái phép. Ở những địa bàn đang triển khai các chương trình, chính sách dân tộc, người có uy tín cần được hướng dẫn rõ về đối tượng thụ hưởng, điều kiện hỗ trợ và quy trình thực hiện để giải thích chính xác cho người dân.

Trước yêu cầu chuyển đổi số, đội ngũ này cũng cần được bổ sung kỹ năng sử dụng Internet, mạng xã hội và nhận diện thông tin sai lệch. Việc bồi dưỡng nên thiên về thực hành, giúp người có uy tín biết tra cứu nguồn chính thống, bảo vệ thông tin cá nhân, cảnh báo thủ đoạn lừa đảo và hướng dẫn người dân tìm đúng đầu mối hỗ trợ. Tuy nhiên, nhiệm vụ được giao phải phù hợp với tuổi, sức khỏe, khả năng và điều kiện hoạt động của từng người.

Cùng với đó, các cấp, ngành trên địa bàn tỉnh tiếp tục thăm hỏi, động viên, thực hiện chế độ hỗ trợ và biểu dương kịp thời những cá nhân có đóng góp thiết thực. Sự quan tâm không chỉ thể hiện qua chế độ vật chất mà còn ở việc cung cấp thông tin cần thiết, lắng nghe kiến nghị và tạo điều kiện để người có uy tín tham gia giải quyết những công việc phù hợp với thế mạnh của mình.

Với khung chính sách mới theo Nghị định số 307/2026/NĐ-CP, cùng địa bàn quản lý được mở rộng, người có uy tín tỉnh Nghệ An tiếp tục phát huy trách nhiệm, tinh thần gương mẫu, đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền vận động đồng bào đoàn kết, phát triển kinh tế, xây dựng bản làng ngày càng ấm no.