Sáng 6/11/2026, tại Học viện Phật giáo Việt Nam ở Thành phố Hồ Chí Minh, Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (7/11/1981 - 7/11/2026) đã được tổ chức trọng thể. Đây không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường xây dựng và trưởng thành của Giáo hội, mà còn ghi nhận những đóng góp thiết thực của Tăng Ni, Phật tử đối với cộng đồng và đất nước trong suốt 45 năm qua.

Phát biểu tại Đại lễ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc ghi nhận, đánh giá cao những đóng góp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chư tôn đức giáo phẩm, Tăng Ni, cư sĩ và Phật tử trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, nổi bật là việc phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm xã hội, tham gia chăm lo đời sống Nhân dân và gìn giữ những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của dân tộc.

Từ dấu mốc thống nhất đến củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Ngày 7/11/1981 đánh dấu sự ra đời của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trên cơ sở thống nhất 9 tổ chức, hệ phái Phật giáo trong cả nước. Sự kiện không chỉ đáp ứng nguyện vọng đoàn kết, hòa hợp của các thế hệ Tăng Ni, Phật tử, mà còn tạo nền tảng tổ chức để Phật giáo Việt Nam phát huy truyền thống gắn bó với dân tộc trong điều kiện đất nước thống nhất, bước vào thời kỳ xây dựng và phát triển.

Từ dấu mốc đó, Giáo hội từng bước xây dựng, kiện toàn tổ chức, củng cố sự đoàn kết giữa các hệ phái và mở rộng hoạt động trên nhiều lĩnh vực. Phương châm "Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội" trở thành định hướng xuyên suốt, gắn sự phát triển của Giáo hội với trách nhiệm đối với cộng đồng và đất nước.

Sau 9 nhiệm kỳ hoạt động, quy mô và hệ thống tổ chức của Giáo hội đã có bước phát triển đáng kể. Thời điểm thành lập, Giáo hội có gần 20.000 Tăng Ni và khoảng 12.500 cơ sở thờ tự. Đến tháng 10/2026, con số này tăng lên gần 65.000 Tăng Ni và gần 19.000 cơ sở thờ tự. Hệ thống Ban Trị sự Giáo hội hiện được tổ chức tại 34 tỉnh, thành phố trong cả nước.

Sự phát triển về tổ chức đã tạo điều kiện để Giáo hội tập hợp, vận động Tăng Ni, Phật tử tham gia các hoạt động vì lợi ích chung của cộng đồng, thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân, chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Một đóng góp đáng chú ý khác là sự tham gia của chức sắc Phật giáo trong các cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức xã hội. Thông qua những hoạt động này, nhiều chức sắc, Tăng Ni, Phật tử đã góp phần phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đồng bào theo đạo Phật, tăng cường sự gắn kết giữa các tầng lớp nhân dân và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Nhìn từ phương diện xã hội, thành tựu quan trọng của Giáo hội trong 45 năm qua không chỉ thể hiện ở sự lớn mạnh về tổ chức, mà còn ở việc phát huy vai trò tập hợp, đoàn kết, hướng các hoạt động của Tăng Ni, Phật tử vào những mục tiêu chung của đất nước.

An sinh xã hội - dấu ấn nổi bật trong hành trình đồng hành cùng Nhân dân

Trong những thành tựu của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, hoạt động từ thiện, nhân đạo và an sinh xã hội là lĩnh vực thể hiện rõ nét tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng.

Từ các chương trình hỗ trợ người nghèo, chăm sóc người yếu thế, khám chữa bệnh miễn phí, trao học bổng đến xây dựng nhà tình nghĩa, cầu dân sinh, hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh, các hoạt động thiện nguyện của Giáo hội ngày càng được triển khai rộng khắp, thu hút sự tham gia của đông đảo Tăng Ni, Phật tử và các nhà hảo tâm.

Theo kết quả tổng kết, chỉ riêng nhiệm kỳ IX (2022-2026), tổng kinh phí thực hiện công tác từ thiện xã hội của Giáo hội đạt khoảng 7.500 tỷ đồng. Đây là một trong những kết quả tiêu biểu, cho thấy khả năng huy động nguồn lực xã hội và đóng góp của Giáo hội trong việc cùng Nhà nước chăm lo đời sống Nhân dân.

Đáng chú ý, hoạt động an sinh của Giáo hội không chỉ dừng lại ở việc cứu trợ trước mắt mà còn hướng tới hỗ trợ sinh kế, chăm sóc sức khỏe và cải thiện điều kiện sống cho người dân. Hệ thống Tuệ Tĩnh đường, các cơ sở khám chữa bệnh theo y học cổ truyền cùng những chương trình khuyến học, hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn đã góp phần mở rộng các hoạt động phục vụ cộng đồng.

Trong những thời điểm đất nước gặp khó khăn, tinh thần đồng hành ấy càng được thể hiện rõ. Đặc biệt, trong đại dịch COVID-19, nhiều cơ sở Phật giáo, Tăng Ni và Phật tử đã tích cực đóng góp nguồn lực, tham gia hỗ trợ tuyến đầu chống dịch, chăm sóc người bệnh, hỗ trợ lương thực, nhu yếu phẩm cho người dân gặp khó khăn.

Những việc làm này đã góp phần chia sẻ gánh nặng với chính quyền và các lực lượng chức năng, đồng thời lan tỏa tinh thần tương thân, tương ái trong xã hội.

Từ thực tiễn 45 năm có thể thấy, những giá trị nhân ái, sẻ chia của Phật giáo đã được Giáo hội cụ thể hóa bằng các hoạt động phục vụ đời sống dân sinh. Đây cũng là một trong những đóng góp có ý nghĩa xã hội rõ nét, tạo nên sự gắn bó giữa Giáo hội với cộng đồng.

Gìn giữ giá trị văn hóa, góp phần bồi đắp nền tảng đạo đức xã hội

Bên cạnh hoạt động an sinh, Giáo hội Phật giáo Việt Nam có những đóng góp quan trọng trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Với lịch sử hơn hai nghìn năm hiện diện tại Việt Nam, Phật giáo đã để lại dấu ấn trong kiến trúc, nghệ thuật, văn học, lễ hội, phong tục và đời sống tinh thần của người dân. Trong 45 năm qua, thông qua các hoạt động bảo tồn di sản, trùng tu cơ sở tự viện, nghiên cứu, xuất bản và truyền thông văn hóa Phật giáo, Giáo hội đã góp phần gìn giữ một bộ phận quan trọng của di sản văn hóa dân tộc.

Đóng góp ấy không chỉ nằm ở việc bảo tồn những công trình, hiện vật hay giá trị lịch sử, mà còn ở sự lan tỏa các chuẩn mực đạo đức, lối sống hướng thiện, tinh thần hiếu kính, nhân ái, khoan dung và trách nhiệm với cộng đồng.

Trong bối cảnh đời sống xã hội có nhiều thay đổi, việc phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tích cực của Phật giáo góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và tăng cường sự gắn kết trong gia đình, cộng đồng.

Cùng với đó, hệ thống giáo dục, đào tạo và nghiên cứu Phật học từng bước được củng cố. Đến năm 2026, Giáo hội đã xây dựng được 4 học viện Phật giáo cùng mạng lưới các trường trung cấp và lớp đào tạo Phật học tại nhiều địa phương. Việc chú trọng đào tạo, nghiên cứu, giao lưu học thuật giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Giáo hội, đồng thời góp phần nghiên cứu và phát huy những giá trị tri thức, văn hóa Phật giáo trong đời sống đương đại.

Có thể thấy, những đóng góp về văn hóa và giáo dục của Giáo hội không tách rời mục tiêu chung là gìn giữ bản sắc dân tộc, phát huy những giá trị nhân văn và xây dựng con người có ý thức trách nhiệm với xã hội.

Mở rộng quan hệ quốc tế, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước

Một dấu ấn đáng chú ý trong chặng đường 45 năm là sự phát triển của hoạt động đối ngoại và giao lưu quốc tế.

Từ khi thành lập đến nay, Giáo hội Phật giáo Việt Nam từng bước thiết lập, mở rộng quan hệ với nhiều tổ chức Phật giáo, cơ sở đào tạo và diễn đàn quốc tế, tham gia các hoạt động giao lưu văn hóa, học thuật, đối thoại vì hòa bình và hợp tác giữa các quốc gia.

Tiêu biểu là việc Việt Nam bốn lần tổ chức Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc vào các năm 2008, 2014, 2019 và 2025. Những sự kiện này thu hút đông đảo đại biểu quốc tế, tạo điều kiện giới thiệu hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt Nam, đồng thời thể hiện khả năng tổ chức và tham gia các hoạt động giao lưu quốc tế của Giáo hội.

Đặc biệt, Đại lễ Vesak năm 2025 tại Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục là dấu ấn trong hoạt động đối ngoại Phật giáo, góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa, tăng cường hiểu biết và tình hữu nghị giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế.

Không chỉ mở rộng quan hệ với các tổ chức quốc tế, Giáo hội còn phát huy vai trò kết nối cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Theo đó, Giáo hội đã thành lập 22 hội Phật tử Việt Nam ở nước ngoài, duy trì liên lạc thường xuyên với Tăng Ni, Phật tử Việt Nam tại 35 quốc gia, vùng lãnh thổ.

Thông qua những hoạt động này, Giáo hội góp phần gắn kết cộng đồng, gìn giữ ngôn ngữ, văn hóa và truyền thống dân tộc, tạo thêm những nhịp cầu để người Việt Nam ở nước ngoài hướng về quê hương.

Từ phạm vi hoạt động của một tổ chức tôn giáo trong nước, Giáo hội đã từng bước mở rộng sự hiện diện trên trường quốc tế, góp phần vào hoạt động đối ngoại nhân dân và quảng bá những giá trị văn hóa Việt Nam.

Tiếp nối truyền thống đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn mới

Chặng đường 45 năm đã ghi nhận sự phát triển của Giáo hội Phật giáo Việt Nam từ một tổ chức được hình thành trên cơ sở thống nhất các hệ phái trở thành một tổ chức tôn giáo có quy mô hoạt động rộng khắp, có nhiều đóng góp đối với đời sống xã hội.

Những kết quả đạt được không chỉ phản ánh sự nỗ lực của nhiều thế hệ Tăng Ni, Phật tử, mà còn gắn với sự quan tâm, tạo điều kiện của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, chính quyền các cấp và sự đồng hành của Nhân dân.

Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội diễn ra gắn với Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031. Đây là dịp để Giáo hội nhìn nhận những kết quả đã đạt được, tiếp tục hoàn thiện tổ chức, đổi mới phương thức hoạt động và xác định nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới.

Trong Thông điệp nhân Đại lễ kỷ niệm, Đức Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng nhấn mạnh yêu cầu phát huy truyền thống đoàn kết, hòa hợp, đề cao tinh thần trách nhiệm của Tăng Ni, Phật tử đối với cộng đồng, đất nước và nhân loại.

Phát biểu tại Đại lễ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cũng bày tỏ mong muốn Giáo hội tiếp tục củng cố đoàn kết, phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức, nhân văn tốt đẹp của Phật giáo; nâng cao hiệu quả công tác từ thiện, an sinh xã hội, đối ngoại nhân dân và gắn kết cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với Giáo hội không chỉ là tiếp tục phát huy những thành tựu đã đạt được, mà còn nâng cao chất lượng, hiệu quả các hoạt động phục vụ cộng đồng; tích cực tham gia bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, chăm lo đời sống Nhân dân và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Nhìn lại 45 năm đồng hành cùng dân tộc, dấu ấn của Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thể hiện không chỉ qua sự trưởng thành về tổ chức, mà còn qua những đóng góp cụ thể cho đời sống xã hội, văn hóa và sự phát triển của đất nước. Đây là nền tảng để Giáo hội tiếp tục phát huy truyền thống gắn bó với dân tộc, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng Việt Nam hòa bình, phồn vinh và hạnh phúc.